Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Kadın Dostu Kentler Programı iş birliğiyle düzenlediği Yerel Eşitlik Eylem Planı (YEEP) Hazırlık Çalıştayı başladı. Çalıştayda, kadınların ve kız çocuklarının kent genelinde karşılaştıkları sorunlar, eşitsizlikler ve ihtiyaçların belirlenmesi, belediye hizmetlerine erişimlerin değerlendirilmesi ve çözüm önerileri geliştirilecek.

Kadın Politikaları Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışma kapsamında, belediyenin mevcut hizmetlerinin yanı sıra ihtiyaç duyulan yeni hizmet ve uygulamalar da ele alınacak.

Bir otelde düzenlenen çalıştaya Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Serra Bucak, Meclis Eşsözcüleri Demet Ceylan ve Ayhan Karatekin, Genel Sekreter Yardımcısı Zerin Türk, daire başkanları, sivil toplum örgütü temsilcileri ve akademisyenler katıldı.

Kadınların karar alma süreçlerine katılımı vurgulandı

Çalıştayda konuşan Kadın Politikaları Dairesi Başkanı Özden Gürbüz Sümer, kadın özgürlükçü, demokratik ve ekolojik yerel yönetimler perspektifiyle çalışmalarını sürdüren belediyenin temel hedeflerinden birinin, kadınların kentte kendilerini özgür, güvende ve eşit hissetmelerini sağlayacak politikalar geliştirmek olduğunu belirtti. Sümer, bu politikalar geliştirilirken kadınların karar alma süreçlerine aktif katılımını sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasını da önemsediklerini ifade etti. Kentsel hakların toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle yeniden ele alınmasını sağlayan Kadın Dostu Kentler Programı’nda yer almaktan duydukları memnuniyeti dile getirdi.

11 sivil toplum örgütüyle paydaşlık kuruldu

Mayıs 2025’ten bu yana program kapsamında yürütülen çalışmalarda önemli adımlar attıklarını belirten Sümer, 11 sivil toplum örgütüyle paydaşlık kurularak programın temel bileşenlerinden olan yerel eşitlik mekanizmalarının hayata geçirildiğini söyledi.

Belediye bünyesinde Eşitlik Birimi ve Eşitlik Kurulunun, daire başkanlıklarında ise eşitlik masalarının oluşturulduğunu aktaran Sümer, Yerel Eşitlik Eylem Planı’nın hazırlanmasına yönelik kapsamlı eğitimler gerçekleştirildiğini kaydetti. Eğitimlerin ardından yoğun bir hazırlık sürecine girildiğini belirten Sümer, çalıştayın bu sürecin ve ortak emeğin bir sonucu olarak düzenlendiğini ifade etti.

Eşitlik perspektifi planlama ve bütçeleme süreçlerine taşınacak

Sümer, YEEP’i toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinin belediyenin ilgili tüm hizmetlerine, planlama ve bütçeleme süreçlerine entegre edilmesini sağlayan önemli bir planlama ve izleme aracı olarak değerlendirdiklerini belirtti.

Hazırlık sürecinde üniversitenin bilimsel birikimini, sivil toplum örgütlerinin saha ve hak mücadelesi deneyimlerini, kamunun kurumsal imkânlarını ve kadınların özne olarak kendi deneyimlerini bir araya getirmeyi hedeflediklerini söyledi. Sümer, çalıştayın bu doğrultuda verimli bir çalışma zemini oluşturacağına inandığını ifade etti.

Konuşmasına konukları, çalışma arkadaşlarını, sivil toplum örgütleri ve kadın kurumlarının temsilcilerini, ilçe belediyelerinin kadın müdürlükleri ile kadına yönelik şiddet, eğitim ve istihdam alanlarında çalışan kadınları selamlayarak başlayan Eşbaşkan Serra Bucak ise süreci birlikte yürüttükleri Birleşmiş Milletler Kadın Dostu Kentler Programı ekibine ve programın yerel temsilcisine teşekkür etti.

‘Demokratik, eşitlikçi, özgürlükçü planların önemli bir parçasıdır’

Programın içeriği, amaçları, kapsamı ve kesişimselliğine ilişkin yapılan değerlendirmelere değinen Eşbaşkan Bucak, Kadın Dostu Kentler Programı ile yerel eşitlik eylem planının kentte yürütülen çalışmaların bir parçası olduğunu belirterek, “Kadın dostu kentler ve yerel eşitlik eylem planı bizim açımızdan bugüne kadar bu kentin yürütmüş olduğu tüm demokratik, eşitlikçi, özgürlükçü planların önemli bir parçasıdır” dedi.

Eşbaşkan Bucak, programın aynı zamanda kentte bugüne kadar yürütülen kadın özgün örgütlü mücadelesinin, kadınların görünürlüğüne ve kadına yönelik şiddetle mücadeleye ilişkin çalışmaların önemli bir parçası olduğunu ifade etti.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin Kadın Dostu Kentler Programı’na katıldığı dönemde, kentin tüm dinamikleri, yerel yönetimlerin kadın alanında çalışan emekçileri ve kadın politikalarını yürüten çalışanları olarak birçok konuda hazır olduklarını bildiklerini söyleyen Eşbaşkan Bucak, Birleşmiş Milletler ekibi ve yerel temsilcileriyle uyumlu ve önemli bir çalışma yürüttüklerini belirterek emeği geçenlere teşekkür etti.

‘Çalıştayı önemli bir aşama ve eşik olarak görüyoruz’

Yerel Eşitlik Eylem Planı Hazırlık Çalıştayı’nı, Kadın Dostu Kentler Programı açısından önemli bir aşama ve eşik olarak gördüklerini belirten Eşbaşkan Bucak, katılımcıların katkılarının planın güçlenmesinde ve uygulanmasında belirleyici olacağını ifade etti.

Eşbaşkan Bucak, “Bu çalışma masalarında emeğini, fikrini, sözünü, deneyimini, tecrübesini buraya aktaracak olan ve bu planın güçlenmesine, önümüzdeki süreç içerisinde uygulanmasına destek olacak olan bütün arkadaşlara çok teşekkür etmek istiyorum” diye konuştu.

Kadınların kent yaşamına eşit ve etkin katılımı

Kadınların kent yaşamına eşit ve etkin katılımını desteklemenin kolay olmadığını söyleyen Eşbaşkan Bucak, bu alandaki politikaların, fikirlerin ve önerilerin önemli bir yerde durduğunu belirtti.

Kadınların eğitim, sağlık, istihdam, ulaşım, sosyal yaşam ve diğer kent hizmetlerine eşit ve güvenli biçimde erişebilmesinin desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Eşbaşkan Bucak, kadınların yerel yönetimlerde karar alma mekanizmalarındaki temsilinin yanı sıra temsili aşan söz kurma ve söz sahibi olma gücünün de desteklenmesi ve güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Belediye hizmetlerinin planlanmasında ve uygulanmasında katılımcı, kapsayıcı ve eşitlikçi perspektiflerin öne çıkarılmasının, bu doğrultudaki yöntemlerin yaygınlaştırılmasının önemine değinen Eşbaşkan Bucak, kadın haklarının korunması ve toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılıkla mücadelenin yerel yönetim politikalarının temel unsuru haline getirilmesi gerektiğini söyledi. Eşbaşkan Bucak, kadına yönelik her türlü ayrımcılıkla mücadele yöntem ve biçimlerinin programın öncelikleri arasında yer aldığını, bu önceliklerin programın karakterini açığa çıkardığını ifade etti.

‘Tahrip edilen alanlarımızı yeniden ve çok daha güçlü inşa ettik’

Diyarbakır’da kadınlarla birlikte birçok alanda yol katettiklerini belirten Eşbaşkan Bucak, kadın örgütlü mücadelesini 1999’dan bugüne taşıdıklarını söyledi. Eşbaşkan Bucak, “Sekiz yıllık kayyım sürecinde tahrip edilen, kapatılan, yok sayılan alanlarımızı yeniden ve çok daha güçlü inşa ettik” dedi.

Kadınları yok sayan, görmezden gelen; kamusal alanda, yerel yönetimlerde, toplumsal yaşamda, eğitimde ve istihdamda yer almalarının önüne engeller koyan merkezi politikalara karşı güç birliği kurmanın kolay olmadığını belirten Eşbaşkan Bucak, bundan sonraki sürecin de kolay olmayacağını ifade etti.

Kadın örgütlü mücadelesinin gelişmesi ve büyümesi karşısında bu mücadeleyi görmezden gelmek, mücadeleye ket vurmak isteyen bir anlayışın “erkek kurumsallaşması” olarak varlığını sürdürdüğünü söyleyen Eşbaşkan Bucak, şöyle konuştu: “Eğer öyle olmasaydı bugün biz kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri konusunda bu kadar karamsar bir tabloyu hem kentimizde hem Türkiye’de, ülke düzeyinde görmezdik. Bununla ilgili çalışmalarımızı ve politikalarımızı yine Kadın Dostu Kentler Programı kapsamında uyumlu bir şekilde sürdürmemiz gerektiğini buradan vurgulamak istiyorum.”

‘Toplumsal barışı da birlikte düşünmek ve konuşmak zorundayız’

Konuşmasında Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne de değinen Eşbaşkan Bucak, kadınların özgür olduğu, sözünü söyleyebildiği, kadın olmaktan kaynaklı haklarını talep ettiği ve bu hakları toplumda yerleştirmek, tartışmak ve uygulamak istediği her alanda toplumsal barışın da birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Eşbaşkan Bucak, “Biz, içerisinden geçtiğimiz toplumsal barış, demokratik toplum, barış inşası sürecinde; barış ve kadın temasının, barış ve kadın özgürlükçü politikalar buluşmasının, barış ve eşitlikçi toplum buluşmasının ne kadar önemli olduğunu biliyoruz” ifadelerini kullandı.

Dünyadaki başka örneklerin de bunu gösterdiğini belirten Eşbaşkan Bucak, kadına yönelik ayrımcılığın, şiddetin ve eşitsiz politikaların bulunduğu yerlerde iktidar baskısının arttığını; iktidarın topluma ilişkin barış, anlayış ve müzakere politikalarını yitirdiği bir gerçekle karşı karşıya kalındığını söyledi. Kendi ülkelerinde ve kentlerinde toplumsal barışı; şiddetsiz, sömürüsüz, ayrımcılığın olmadığı ya da en aza indirildiği bir politikayı, başta kadın alanı olmak üzere toplumun her kesiminden yurttaşların meselesi haline getirmek ve tartışmak istediklerini ifade etti.

Yerel eşitlik eylem planında barış vurgusu

Yerel eşitlik eylem planının toplumsal barışın inşasıyla birlikte düşünülmesi gerektiğini belirten Eşbaşkan Bucak, şunları söyledi: “Bu sebeple yerel eşitlik eylem planını biz aynı zamanda bir barış tesisi ve bir barış politikasına da dönüştürmek durumundayız. Toplumsal barışı inşa etmenin yolunun kadınlarla birlikte, kadınları esas alan, kadınların özgürlükçü perspektifini esas alan, toplumda eşitlikçi bir politikanın hayata geçmesi anlamına geldiğini de bilmek durumundayız.”

Çalıştayda eğitimden toplumsal cinsiyete dayalı şiddet ve ayrımcılığa, sağlıktan ekonomiye, kent hizmetlerinden diğer politikalara kadar birçok konunun ele alınacağını belirten Eşbaşkan Bucak, bu tartışmaların geleceğe ilişkin barış umutlarını da şekillendireceğini ifade etti.

Eşbaşkan Bucak, “Bugün burada, bu çalıştayda, bu masalarda sizler yerel eşitlik eylem planına dair bütün bu yaklaşımlarımızı konuşurken aynı zamanda kendi barışımızı, toplumsal barışımızı ve geleceğe dair barış umutlarımızı da şekillendiriyor olacaksınız” dedi.

Çalıştaya katkı sunanlara teşekkür

Çalıştaya sunulacak katkılar ve emekler için teşekkür eden Eşbaşkan Bucak; Kadın Politikaları Dairesi Başkanlığına, Yerel Eşitlik Birimine, çalışma arkadaşlarına ve devamında kurulacak bütün komisyonlara başarılar diledi.

Eşbaşkan Bucak, ilçe belediyelerinin kadın müdürlüklerine, kadına yönelik şiddet, eğitim ve istihdam alanlarında çalışan kadınlara ve Birleşmiş Milletler temsilcilerine teşekkür ederek konuşmasını tamamladı.

İlk YEEP’in yıl sonuna kadar hazırlanması hedefleniyor

Çalıştayda konuşan Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Türkiye Kadın Dostu Kentler Programı Bölge Saha Koordinatörü Naz Hıdır da Diyarbakır Büyükşehir Belediyesiyle birlikte önemli bir eşiğin aşıldığını belirterek Kadın Politikaları Dairesi Başkanlığı, Eşitlik Birimi, eşitlik masaları, Eşitlik Komisyonu ve Eşitlik Kurulu başta olmak üzere süreç boyunca emek verenlere teşekkür etti.

Kadın Dostu Kentler Programı’nın teknik desteğiyle belediyenin ilk Yerel Eşitlik Eylem Planı’nı 2026 yılı sona ermeden hazırlamayı hedeflediklerini belirten Hıdır, yürütülen çalışmaların bu hedefe ulaşılacağını gösterdiğini ifade etti. Yerelin planının, yereli en iyi bilen uzmanlar ve sivil toplum temsilcilerinin katkılarıyla hazırlanacağını vurguladı.

Altı tematik alanda sorunlar ve çözümler tartışılacak

Açılış konuşmalarının ardından program, UNFPA temsilcilerinin Kadın Dostu Kentler III Programı’na ilişkin sunumu ve YEEP’in amacı ile hazırlık süreçlerinin aktarılmasıyla devam edecek.

Çalıştayda iki ana oturum halinde altı tematik masada grup çalışmaları yürütülecek. Masalarda “Ekonomik Güçlenme ve İstihdam”, “Sağlık”, “Eğitim”, “Kentsel Hizmetler”, “Temsil ve Katılım” ile “Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddet ve Ayrımcılık” başlıkları ele alınacak.

Günün ilk yarısında mevcut durum ve sorun analizi yapılacak. Öğleden sonraki oturumlarda ise somut çözüm önerileri, belediyenin rolü ve uygulamaların izlenmesinde kullanılacak performans göstergeleri belirlenecek. Çalıştay, sonuç değerlendirmeleri ve kapanış oturumuyla tamamlanacak.