Hemşaredare Serra Bucak beşdarê roniştişê “Gastronomî ra Ver bi Çalakîya Globale” bîye ke çarçewaya COP31î de Antalya de ame viraştiş. Roniştişî de averşîyayîşo herêmkî, sîstemê xidayî yê domdarî, kulturê gastronomî, têkoşînê vera îsrafê xidayî û tatbîqatê îdareyanê herêmkîyan ê vera vurîyayîşê îklîmî ameyî qiseykerdiş.

‘Xida parçeyê cuya komelkî yo’

Bucak va ke têkoşînê vera îsrafê xidayî problemê feqîrîye ra cîya nêeşkeno bêro erjnayîş û Amed de xida tena sey berhemêko ke yeno werdiş nêvînenê. Bucak va: “Seba ma no têkoşîn têkoşînêko ekolojîk o; meseleya pawitişê xoza, wayîrvejîyayîşê keda berhemardox û citkarî û neslanê ameyoxan rê verdayîşê şaristan û vîrêkê domdarî yo.”

Mîrasê citkarî yê Çayonuyî

Bucak ard vîrî ke Çayonu ke Erxenî de yo merkezanê tewr verênan ra yew o ke genim, cew û neha tede ameyî kedîkerdiş û va: “Ma behsê cografyayêk kenê ke wayîrê berhemardişê merdimîye yo hempar û vîyarteyêkê zaf kokdarî yo.”

Hewsel de berhemardiş nesl bi nesl

Bucak dîyar kerd ke Baxçeyanê Hewselî de bi hezaran serran o ke citkarîya şaristanî yena kerdiş û Şaredarîya Şaristanê Girdî piştî dana berhemardoxan ke berhemardiş dewam bikero. Bucak va ke înan warê bazarî awan kerdî ke berhemardoxan û şarî rasterast anê têhet û bi Kooperatîfê Berhemardişî yê Hewselî amanc kenê ke keda berhemardoxî bêro dîyayîş.

Boranxaneyî do bêrê restorekerdiş

Bucak qalî kerd ke verê cû dewanê kişta Dîcle de Boranxaneyanê kerpîçênan de teyrî mendêne û gubreyê înan citkarî de ameyêne xebitnayîş. Bucak va ke Şaredarîya Şaristanê Girdî seba restorasyonê Boranxaneyan xebate kena.

Dibistana Îklîmî ya Agroekolojîye ra 2 hezar û 500 kesan îstîfade kerd

Bucak va ke Dibistana Îklîmî ya Agroekolojîye de seba ke metodê berhemardişî yê tradîsyonî, vîrê citkarî û toximê herêmkî bêrê resnayîş neslanê neweyan xebatî yenê kerdiş û teqrîben serr û nêm o ke nê perwerdeyan ra teqrîben 2 hezar û 500 kesan îstîfade kerdo.

Cinî û ayreyê tarîxî

Bucak dîyar kerd ke cinîyan reyde xebatê sera, berhemardiş û hesadî kenê û seba averberdişê kooperatîfanê cinîyan xebatanê xo dewam kenê. Bucak va ke Unîversîteya Dîcle reyde pîya xebitîyenê ke 28 arê û rayîrê awe yê Baxçeyanê Hewselî bêrê tesbîtkerdiş û newe ra bêrê xebitnayîş.

‘Gastronomî bi hûmara sênîyan ney, bi qalîteyê berhemî yeno peymitiş’

Bucak va: “Gastronomî bi hûmara sênîyanê ke sifre ser o yê ney, bi qalîteyê berhemî, erjê ci yê kulturî û hurmeto ke xoza rê yeno kerdiş yeno peymitiş.” Bucak bale ante muhîmîya resayîşê citkaran ê ameyeyêkê adilî, pawitişê zafrengîya bîyolojîke û herêmkîbîyayîşê polîtîkayanê îklîmî ser o.

Rûnê eşteyî benê bîyodîzel

Bucak va ke rûnê eşteyî yê nebatî cayanê karan ra yenê arêdayîş, lokanta û cayê karan ke 5 lître rûno eşte teslîm kenê înan rê 1 lître rûn dîyeno û rûnê arêdayeyî tesîs de benê bîyodîzel.