Komeleya Lêkolînên Zanistên Civakî yên Kurd (Enstîtuya Kurdî ya Amedê), çalakiyeke danasînê ji bo rêzeçîrokên ku ji bo zarokên pêşdibistanê amade kiribû, pêk anî. Li avahiya enstîtûyê ya li navçeya Peyasê bername hat lidarxistin û nûnerên rêxistinên civaka sivik û welatiyan bi zarokên xwe re eleqeyeke mezin nîşan dan. Ji bilî Hevşaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Emîn Ay, Hevserokên Meclisê yên DBBê Demet Ceylan û Ayhan Karatekîn, Hevserokên Bajêr ên Partiya Wekhevî û Demokrasiyê (DEM Partî) Ruçem Vefa Elyakut û Ahmet Dogan, hevserokên şaredariyên navçeyan û gelek mêvan beşdarî vê bernameyê bûn.

Spasî ji bo kesên ku kedê didin zimanê zikmakî

Di axaftinên bernameyê de bal kişandin ser wê yekê ku xebata hatiye amadekirin berhema kesên ku xwedî li mîrasa çandî ya ji rabirdûyê heta roja îro hatiye veguhastin derketine ye. Bi tekezî li ser girîngiya xebatên ku di qadên ziman û çandê de tên meşandin hate sekinandin û spasiya hemû kedkarên ziman ên ku di projeyê de ked dan hate kirin.

Qisekeran diyar kir ku ji ber ku ew dixwazin zarok bi zimanê xwe bixwînin û fam bikin wan ev xebat xistin meriyetê û destnîşan kirin ku ji bo ku zarok û dê û bav di mijara çavkaniyan de zehmetiyê nekişînin ew vê xebatê didomînin.

'Bîra civak û miletan jî ziman e'

Hevşaredar Ay ku li bernameyê axivî, spasiya kesên ku xebat amade kirine kir û got: "Ez gelekî kêfxweş bûm ku ez bo vê bernameyê hatim vexwendin. Ez spasiya her hevalê ku ked daye vê xebatê dikim. Ez xwe wekî endamekî Enstîtuya Kurdî dibînim."

Hevşaredar Ay diyar kir ku parastina zimanê zikmakî rasterast bi mafên civakî ve girêdayî ye, da diyarkirin ku ziman bingeha çand, huner û dîrokê pêk tîne û wiha axivî: "Heke em xwedî li zimanê xwe dernekevin em ê tu mafên xwe bi dest nexin. Bingehê huner, çand, dîrokê û bîra civak û miletan jî ziman e."

'Jibîrkirina zimanê zikmakî, jibîrkirina van hemûyan e'

Hevşaredar Ay bal kişand ser têkiliya ziman a bi ekolojiyê re jî û diyar kir ku windabûna peyv û têgehên di zimanekî de dibe sedema windabûna zanyariyên derbarê xwezayê de jî.

Hevşaredar Ay axaftina xwe wiha domand: "Heke zimanek tune bibe, heke peyvokek an jî têgehek ji ziman tune bibe bandora wê li ser ekolojiyê jî çêdibe. Hin derdor dibêjin, 'Têkiliya zimanê zikmakî bi ekolojiyê re çi ye?' Ev rewş ji aliyê zanistî ve hatiye îsbatkirin. Em dizanin ku di dîrokê de hemû derman ji giya û nebatan dihatin çêkirin, karesatên ekolojîk tunebûn. Navê her nebatî hatibû danîn. Jibîrkirina zimanê zikmakî, jibîrkirina van hemûyan e jî. Ev yek jî civakan mecbûrî dermanên teknolojîk dike. Di gel re bandor û zirarê tîne."

'Kurdî têra hemû qadên perwerdehiyê dike'

Hevşaredar Ay gotinên ku dibêjin kurdî ne zimanekî pedagojîk û akademîk e rexne kir û aşkere kir ku kurdî xwedî têrbûnekê ye ku dikare di hemû qonaxên jiyana perwerdehiyê de bê bikaranîn. Hevşaredar Ay wiha axivî: "Hin derdor li ser navê nivîskariyê an jî siyasetê dibêjin, 'Kurdî zimanê pedagojiyê nîne.' Îdîa dikin ku 'Hûn nikarin bi zimanekî pedagojîk perwerdehiyê bi kurdî bikin.' Na. Êdî li ser navê kurdan li tevahiya cîhanê hate nîşandan ku ji zaroktiyê heta zanîngehê di hemû pirtûkan de û di hemû dersan de, dema qedexeya li ser kurdî rabû, kurdî têra hemû qadên perwerdehiyê dike. Yanî pirsgirêka zimanê kurdî ya bi vî rengî tune ye."

'Divê dev ji polîtîkayên şaş berdin'

Ay têkildarî polîtîkayên li ser kurdî axivî, bang li rayedaran kir û got: "Em bangewaziyê li hemû rayedaran dikin: Divê demildest dev ji van polîtîkayên şaş berdin."

'Dayikên me em bi lorikan zarok di xew re dikirin'

Hevşaredar Ay di axaftina xwe de bal kişand ser girîngiya veguhastina kurdî ya ji nifşekî bo nifşekî din a di nava malbatê de û bi bîr xist ku dayik zarokên xwe bi lorikên kurdî mezin dikin. Ay got: "Dayikên me em bi loriyan di xew re dikirin. Kîjan dê û bav bi zarokê xwe re bi kurdî nepeyive, nebêje 'lorî lorî', zilmeke mezin li zarokê xwe dike."

Pirtûk li welatiyan hatin belavkirin

Di dawiya çalakiyê de 20 pirtûkên zarokan ên ciyawaz ku bi kurmancî û zazakî hatibûn amadekirin, li welatî û zarokên beşdarî bernameyê bûn hatin belavkirin.